Ertuğrul Özkök, Bodrum'u Cape Cod ve İbiza'ya dönüştüren neslin son kadınlarından Maça Kızı'nın kurucusu Ayla Emiroğlu'nun hikâyesini yazdı

Ertuğrul Özkök, Bodrum'u Cape Cod ve İbiza'ya dönüştüren neslin son kadınlarından Maça Kızı'nın kurucusu Ayla Emiroğlu'nun hikâyesini yazdı

"Ayla'nın ölümü, olması gereken mevsimde geldi. Maça Kızı begonvillerinin de veda etmeye başladığı mevsimde yani. Türkbükü'nü önce sanatçı ve yazarların Cape Cod'u, sonra Türk burjuvazisinin İbiza'sı haline getiren neslin belki de son kadın üyesiydi. Yelkenli teknelerde çektirdiği fotoğraflar bu hikayeye 1960'ların harika İtalyan fotoromanlarının romansını veriyordu. "Bodrum benim özgürlüğüm" diyordu. Geriye özgürce yaşanmış bir hayat hikayesi bıraktı. Artık zamanı gelmiş bir "Villegiatura ölümü" oldu onunki…"

Ertuğrul ÖZKÖK

BODRUM'U ÖNCE CAPE COD SONRA İBİZA YAPAN NESLİN SON KADINI

Bugün Bodrum mevsimini kapatarak İstanbul'a dönüyorum..

Her yaz sonu yaşadığım o duygu yine çöktü içime…

Derin bir "Sayfiye hüznü…"

Bu hüznü ilk defa çocukluğumda ekim ayında Çeşme'ye gittiğimde hissetmeye başlamıştım…

Boşalan plajlar, tenhalaşan kasabalar, terkedilmiş duygusu veren evler bana hep bir şeylerin kuşlar gibi uçup gitmekte olduğunu hatırlatır.

Üstelik, terkedilmiş yalnız kediler ve köpekler mevsimidir yaz sonu.

1973 YILINDA BİR SAYFİYE FİLMİ HAYATIMA GİRDİ VE KALDI

Ama 1973 yılında seyrettiğim bir film yaz sonu hüznüme, siyasi bir boyutu da ağır bir angarya gibi yükledi.

Marco Leto'nun "La Villeggiatura" isimli filmiydi.

Türkçeye "Sayfiye" olarak çevirebilirsiniz.

Mussolini döneminde geçen bir filmdi.

Faşist rejime bağlılık yemini etmeyi reddettiği için bir adaya sürgün edilen profesör Rossini'yi anlatıyordu.

Onu gözetleyen polis komiseri, baskı uygulamak yerine nezaket, ayrıcalıklar ve rahat bir yaşam sunarak direncini kırmaya çalışıyordu. Profesörün ailesiyle bir villada yaşayabilmesi, diğer siyasi sürgünlerle arasındaki mesafeyi de büyütüyordu...

O FİLMİ VE SONUNU 53 YILDIR UNUTAMIYORUM

Film, iktidarın bir aydını konfor ve ayrıcalıklarla nasıl uzlaşmaya çekebileceği şüphesini içine sokuyordu.

Sürgünün tatile benzetilmesine yönelik ironik bir ismi vardı filmin.

İşte o yüzden sahiller boşalmaya başladığında içime bir "Villeggiatura hüznü" çöker.

Her yaz sonu bu filmi hatırlarım.

BODRUM'DA YAZ MEVSİMİNİ MAÇA KIZI'NIN ARKASINDAKİ AYLA KAPATTI

Bodrum'dan ayrılırken tanıdığım bir kadının ölüm haberi geldi.

O kadını daha önce yazmıştım ama bir yaza daha veda ederken, hayata veda eden bu kadını bir kere daha yazmak geldi içimden.

Çünkü onun hayatı da bir tür "Villeggiatura hikâyesi…"

Bu, dün kaybettiğimiz Ayla Emiroğlu'nun hikâyesi…

Yani artık bütün dünyanın tanıdığı "Maça Kızı" oteli ve pliajını kuran kadın.

Dün ölüm ilanında onun için "Sahir Erozan'ın oğlu" diye yazıyordu.

Ama tanıyanlar için o Ayla Emiroğlu'du…

Yani Sahir onun oğluydu aslında…

MAÇA KIZI AYNI BURJUVAZİNİN TÜRKBÜKÜ'NÜ PARASIZ AYDINLARDAN DEVRALMA OLAYIDIR

Benim için "Ayla'nın hikâyesi; Türkiye'nin ilk "Villegiatura sürgünü" ile başlayıp, önce parasız sanatçı ve aydınların Cape Cod'u, sonra da Türkiye burjuvazisinin, 'İbiza' haline dönüşümü ile biten 60 yıllık bir dönemin nehir romanıdır.

Bu hikâyenin başında da Bodrum'un ilk siyasi sürgünü Cevat Şakir (Halikarnas Balıkçısı) vardır.

Ama o nehir roman, bir sonraki sayfası müthiş, cıvı cıvıl bir kadının hikâyesi ile devam eder.

Herkes onu Ayla Erozan olarak tanıdı.

Dün ölümü ise ilanlarda genç kızlık soyadı ile Ayla Emiroğlu olarak duyuruldu.

HAYAT DOLU BİR KADININ BODRUM AZMAKBAŞI'NDA BAŞLAYAN HİKÂYESİ

Ayla Emiroğlu 60'lı yılların sonu ve 70'lerin başında Bodrum'a ilk gelen İstanbullulardan.

Maça Kızı'nın hikâyesi onunla başlıyor ama oraya gelinceye kadar uzun bir yolu var.

"BODRUM BENİM ÖZGÜRLÜĞÜM" DİYEN ÖZGÜR BİR KADIN

İlk mekânını 1977'de Azmakbaşı'nda açıyor.

Onu 1980'de Gümbet ve 1990'da Torba'da Bodrum'un ilk "Beach Club"ı izliyor.

1995'te ilk Maça Kızı'nın Gölköy mekanları geliyor.

2000'de ise Türkbükü'nde, bugünkü efsane Maça Kızı doğuyor.

Yani bugünkü Maça Kızı bir Milenyum çocuğu

BİR SERGIO MENDES ŞARKISI İLE BAŞLAYAN YEMEKLER

Bodrum'un ilk sürgünleri kadar parasız değil ama onlar kadar idealist bir kadın.

İlk müdavimler arasındaki lakabı "Queen of Spades"

Yani "Maçakızı"…

Bodrum onun adını, 1977 yılında Türkbükü'nün ucundaki o yerde açtığı küçük bir kafe lokanta ile işitmeye başlıyor.

Yerel sebze ve deniz ürünlerinden yapılan yemekleri sunan ama gün boyu kafe olarak çalışan bir mekan.

Yemek hazır olduğunda önce bir çan çalmaya başlıyor, sonra Sergio Mendes'in "Fanfarra" (Cabua le le) şarkısı…

O dönemin ilk müdavimlerinin hafızasında kalan ses bu…

BİR DÖNEMİN STAR GAZETECİLERİNİN, YAZAR VE SANATÇILARININ ARKADAŞI

Ben Ayla Emiroğlu ile tanışmadım.

Belki bir yerde karşılaşmışızdır diye düşünüyorum ama hafızamda kalmış bir anı yok.

Bugün işi sürdüren oğlu Sahir Erozan'ı ise çok iyi tanıyorum.

Sahir'le ilk defa Washington DC'de açtığı "Cities" adlı restoranda karşılaştım.

Beni oraya Hürriyet'in o günlerde Washington temsilcisi Sedat Ergin'le, Cumhuriyet'in Washington temsilcisi rahmetli Ufuk Güldemir götürmüştü.

Oysa benden önceki nesilden, mesela Örsan Öymen gibi gazetecilerin, yazar ve şairlerin, sanatçıların büyük dostuymuş.

ÖYLE BİR AİLE Kİ KİMLER İLK KADIN ŞAİRİ ÇIKARMIŞ

Öyle bir aileyle evlenmiş ki, bu da normal.

Oğlu Sahir Erozan aileyi şöyle anlatıyor:

"Ailemin en okumamış ferdi benim. Düşünsenize; dedemin babası en son Yemen valisi İsmail Hakkı Paşa. Annesi Fehime Nuzhet Hanım şair ve Osmanlı döneminin ilk kadın tiyatro yazarı. Dedem Celal Sahir şair, Fecr-i Ati kurucusu, Atatürk'le birlikte Türk Dil Kurumu'nun 4 kurucusundan biri ve Zonguldak milletvekili. Soyadım Erozan da; Baba asker (er) anne şair (ozan) kelimelerinin birleşmesinden geliyor. Babamın adını da Atatürk koymuş Türkay. Halam Berrin Nadi, Cumhuriyet Gazetesinin kurucusu Yunus Nadi'nin gelini. Eşi Nadir Nadi ölünce gazetenin sahipliğini o devraldı. Amcam Yener S. Erozan ise Johns Hopkins Medical School'da kürsüsü olan tek Türk. Ne yazık artık hiçbiri hayatta değil."

AYLA'NIN ÖLÜMÜ OLMASI GEREKEN MEVSİMDE GELDİ

Ayla'nın ölümü, olması gereken mevsimde geldi.

Maça Kızı begonvillerinin de veda etmeye başladığı mevsimde yani.

Türkbükü'nü önce sanatçı ve yazarların Cape Cod'u, sonra Türk burjuvazisinin İbiza'sı haline getiren neslin belki de son kadın üyesiydi.

Yelkenli teknelerde çektirdiği fotoğraflar bu hikayeye 1960'ların harika İtalyan fotoromanlarının romansını veriyordu.

"Bodrum benim özgürlüğüm" diyordu.

Geriye özgürce yaşanmış bir hayat hikayesi bıraktı.

Artık zamanı gelmiş bir "Villegiatura ölümü" oldu onunki…

Sonbahar sayfiyelerine yakışan bir hüzün vardı elbette.

Ama uzun sürmüş zor bir hastalığın sonu olduğu için, begonvillerden oluşan bir tül, o hüznü hafifçe perdeledi.

Ve Türkbükü'nden bir Ayla geçti.

(*) CAPE COD: ABD'nin Massachusetts eyaletinde, Boston'ın güneydoğusunda, Atlas Okyanusu'na kanca gibi uzanan bir yarımada. Sanatçı ve yazar hayatının merkezi, ucundaki Provincetown kasabasıydı; yakınındaki Truro ve Wellfleet de bu çevrenin önemli yerleriydi.

1940–50'lerde orada yaşayan ya da yazlarını geçiren başlıca isimler şunlardı:

Tennesse Williams, Jackson Pollock, Norman Mailer, Kurt Vannegut, Edward Hopper, Willem de Kooning, Franz Kline, Milton Avery ve Robert Motherwell, Jack Kerouac.

patronlardunyasi.com