Kentsel dönüşüme kaçak kat engeli

HİLAL ÖZTÜRK Haber Merkezi - Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu: "Birçok binada kaçak katlar nedeniyle kentsel dönüşüm gerçekleşmiyor. Yapı kayıt belgesi olmayan, imar barışı düzenlemesinden yararlanamamış, müktesep hak kapsamına girmeyen tamamiyle kaçak durumdaki binalar... O binada oturuyor ve binanın yenilenmesini istiyorsanız ya kendi dairenizden -kaçak katın sahibini ikna etmek için- metrekare olarak feragat edeceksiniz ya da kentsel dönüşüm seçeneğini kullanmayacaksınız. Bu durumda binanız yıkılacak ama arazi haline gelecek. Mutlaka yasal düzenleme gerekiyor."

Belediyelerin rolü

Avukat Adem Filizkaya ve Avukat Mehtap Acar Ulus ise şunları kaydetti: "Sorunun çözümünde yeni bir yasal düzenleme yerine, belediyelerin alacağı rol çok önemli. Belediyeler 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yaptırma ve riskli yapıyı yıktırma yetkisine sahip. Belediyeler bu yetkisini aktif olarak kullanarak en azından kaçak olan binaları tespit etmeli ve tahliye işlemlerini sağlamalı. Diğer önlem ise kaçak yapılardaki bağımsız bölümlere elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerinin açılmaması olmalı."

'Yenileme, dönüşüm değil'

Mimar Nihat Şen de "Bina yenileme kentsel dönüşüm değildir. Belediyeler, arabulucu ya da üstlenici kurum pozisyonunda, makro planlarla alan bazlı kentsel dönüşüm yapmalı. Vatandaşı borçlandırmadan birkaç adayı kapsayan, otoparklı, sosyal yaşam alanları da olan konutlar yapılmalı" dedi.

Kendi kendine çökebilecek yüzlerce bina bulunuyor

İstanbul'da 1999 yılı öncesinde yapılmış ve acilen yıkılması, yenilenmesi veya güçlendirilmesi gereken yaklaşık 300 bin riskli bina (yaklaşık 1.5 milyon riskli konut/daire) bulunuyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) başlattığı hızlı tarama testlerine yapılan başvuru üzerine 40 bin bina incelendi. Bunlardan 10 bin 432'si yüksek, 8 bin 368'i çok yüksek riskli çıktı. İBB'nin İTÜ ile yürüttüğü çalışmanın 2024'te açıklanan sonuçlarına göre taranan binalardan 318'i kendi kendine çökebilecek durumda, bin 238'inin de deprem güvenliği hiç bulunmuyor.